使用 Qibo 自动微分后端进行 VQA 算法完整教程¶
目录¶
理论背景¶
什么是 VQA (Variational Quantum Algorithm)?¶
变分量子算法 (VQA) 是一类结合了经典优化和量子计算的混合算法。其核心思想是:
- 参数化量子电路 (PQC): 使用可调参数构建量子电路
- 损失函数: 定义一个衡量量子状态与目标状态差异的函数
- 经典优化器: 使用梯度下降等优化方法调整参数
- 自动微分: 自动计算梯度以指导参数更新
自动微分在量子计算中的作用¶
自动微分是深度学习框架的核心功能,它能够: - 自动计算损失函数相对于参数的梯度 - 支持反向传播算法 - 实现高效的参数优化
在量子计算中,自动微分使得我们能够: - 优化量子电路参数 - 训练量子机器学习模型 - 解决量子优化问题
保真度作为损失函数¶
保真度 (Fidelity) 衡量两个量子态的相似程度: - 保真度范围:[0, 1] - 保真度 = 1:两个量子态完全相同 - 保真度 = 0:两个量子态正交
我们使用 不保真度 (Infidelity) 作为损失函数:
环境设置¶
安装依赖¶
基本导入¶
from qibo import Circuit, gates, set_backend
from qibo.quantum_info import infidelity
import qibo
import numpy as np
import matplotlib.pyplot as plt
TensorFlow 后端实现¶
步骤 1: 基础设置和后端配置¶
# 设置 qiboml 后端,使用 TensorFlow 平台
set_backend(backend="qiboml", platform="tensorflow")
# 获取后端和 TensorFlow 模块
backend = qibo.get_backend()
tf = backend.tf
print(f"当前后端: {backend.name}")
print(f"TensorFlow 版本: {tf.__version__}")
输出说明: - 确认成功使用 qiboml 后端 - 显示 TensorFlow 版本信息
步骤 2: 定义目标状态和优化参数¶
# 优化参数
nepochs = 1000
learning_rate = 0.01
# 创建 Adam 优化器
optimizer = tf.keras.optimizers.Adam(learning_rate=learning_rate)
# 定义目标状态:均匀叠加态
# 对于 2 量子比特系统,目标状态为 |00⟩ + |01⟩ + |10⟩ + |11⟩ 的归一化
target_state = tf.ones(4, dtype=tf.complex128) / 2.0
print(f"目标状态: {target_state.numpy()}")
print(f"目标状态范数: {tf.linalg.norm(target_state).numpy()}")
目标状态解释:
- tf.ones(4, dtype=tf.complex128) / 2.0 创建了一个 4 维复数向量
- 每个元素都是 ½,代表均匀叠加态
- 归一化后,这是一个有效的量子态
步骤 3: 构建参数化量子电路¶
# 初始化参数(随机均匀分布)
params = tf.Variable(
tf.random.uniform((2,), dtype=tf.float64, minval=0, maxval=2*np.pi)
)
print(f"初始参数: {params.numpy()}")
# 构建 2 量子比特电路
circuit = Circuit(2)
circuit.add(gates.RX(0, params[0])) # 对第 0 个量子比特应用 RX 门
circuit.add(gates.RY(1, params[1])) # 对第 1 个量子比特应用 RY 门
print(f"电路结构: {circuit.draw()}")
电路结构说明: - 量子比特 0:应用 RX(θ₀) 旋转 - 量子比特 1:应用 RY(θ₁) 旋转 - 初始态:|00⟩
步骤 4: 实现训练循环¶
# 记录训练过程
loss_history = []
param_history = []
print("开始训练...")
for epoch in range(nepochs):
with tf.GradientTape() as tape:
# 设置电路参数
circuit.set_parameters(params)
# 执行电路
final_state = circuit().state()
# 计算损失(不保真度)
loss = infidelity(final_state, target_state, backend=backend)
# 计算梯度
grads = tape.gradient(loss, params)
# 更新参数
optimizer.apply_gradients(zip([grads], [params]))
# 记录历史
loss_history.append(loss.numpy())
param_history.append(params.numpy().copy())
# 打印进度
if (epoch + 1) % 100 == 0:
print(f"Epoch {epoch+1:4d}: Loss = {loss.numpy():.6f}, Params = {params.numpy()}")
print("训练完成!")
训练过程说明: 1. 前向传播:执行量子电路得到输出态 2. 损失计算:计算输出态与目标态的不保真度 3. 反向传播:自动计算梯度 4. 参数更新:使用 Adam 优化器更新参数
步骤 5: 结果分析和可视化¶
# 最终结果
print(f"最终参数: {params.numpy()}")
print(f"最终损失: {loss_history[-1]:.6f}")
print(f"最终保真度: {1 - loss_history[-1]:.6f}")
# 可视化训练过程
plt.figure(figsize=(15, 5))
# 损失函数变化
plt.subplot(1, 3, 1)
plt.plot(loss_history)
plt.title('损失函数变化')
plt.xlabel('训练轮次')
plt.ylabel('损失值')
plt.yscale('log')
plt.grid(True)
# 参数变化
plt.subplot(1, 3, 2)
param_history = np.array(param_history)
plt.plot(param_history[:, 0], label='θ₀ (RX)')
plt.plot(param_history[:, 1], label='θ₁ (RY)')
plt.title('参数变化')
plt.xlabel('训练轮次')
plt.ylabel('参数值 (弧度)')
plt.legend()
plt.grid(True)
# 最终量子态
plt.subplot(1, 3, 3)
final_state = circuit().state()
probabilities = np.abs(final_state.numpy())**2
states = ['|00⟩', '|01⟩', '|10⟩', '|11⟩']
plt.bar(states, probabilities)
plt.title('最终量子态概率分布')
plt.ylabel('概率')
plt.ylim(0, 1)
plt.tight_layout()
plt.show()
TensorFlow 优化版本¶
使用 @tf.function 装饰器¶
# 重新初始化
nepochs = 1000
optimizer = tf.keras.optimizers.Adam()
target_state = tf.ones(4, dtype=tf.complex128) / 2.0
params = tf.Variable(tf.random.uniform((2,), dtype=tf.float64))
# 使用 @tf.function 装饰器优化性能
@tf.function
def optimize_step(params):
with tf.GradientTape() as tape:
circuit = Circuit(2)
circuit.add(gates.RX(0, theta=params[0]))
circuit.add(gates.RY(1, theta=params[1]))
final_state = circuit().state()
loss = infidelity(final_state, target_state, backend=backend)
grads = tape.gradient(loss, params)
optimizer.apply_gradients(zip([grads], [params]))
return loss
# 训练循环
print("使用 @tf.function 优化版本训练...")
loss_history_optimized = []
for epoch in range(nepochs):
loss = optimize_step(params)
loss_history_optimized.append(loss.numpy())
if (epoch + 1) % 100 == 0:
print(f"Epoch {epoch+1:4d}: Loss = {loss.numpy():.6f}")
print(f"优化版本最终损失: {loss_history_optimized[-1]:.6f}")
性能优化说明:
- @tf.function 将 Python 函数编译为 TensorFlow 图
- 显著提高训练速度
- 特别适合大规模训练
PyTorch 后端实现¶
步骤 1: PyTorch 环境设置¶
import torch
from qibo import Circuit, gates, set_backend
from qibo.quantum_info.metrics import infidelity
# 设置 PyTorch 后端
set_backend(backend="qiboml", platform="pytorch")
print(f"PyTorch 版本: {torch.__version__}")
步骤 2: PyTorch 实现¶
# 优化参数
nepochs = 1000
learning_rate = 0.01
# 目标状态
target_state = torch.ones(4, dtype=torch.complex128) / 2.0
# 初始化参数
params = torch.tensor(
torch.rand(2, dtype=torch.float64),
requires_grad=True
)
# 创建优化器
optimizer = torch.optim.Adam([params], lr=learning_rate)
# 构建电路
circuit = Circuit(2)
circuit.add(gates.RX(0, params[0]))
circuit.add(gates.RY(1, params[1]))
print(f"PyTorch 初始参数: {params.detach().numpy()}")
# 训练循环
loss_history_pytorch = []
print("PyTorch 训练开始...")
for epoch in range(nepochs):
optimizer.zero_grad()
# 执行电路
circuit.set_parameters(params)
final_state = circuit().state()
# 计算损失
loss = infidelity(final_state, target_state)
# 反向传播
loss.backward()
# 更新参数
optimizer.step()
loss_history_pytorch.append(loss.item())
if (epoch + 1) % 100 == 0:
print(f"Epoch {epoch+1:4d}: Loss = {loss.item():.6f}, Params = {params.detach().numpy()}")
print(f"PyTorch 最终损失: {loss_history_pytorch[-1]:.6f}")
print(f"PyTorch 最终参数: {params.detach().numpy()}")
结果分析¶
训练收敛分析¶
# 对比不同实现的收敛情况
plt.figure(figsize=(12, 4))
# TensorFlow 基础版本
plt.subplot(1, 3, 1)
plt.plot(loss_history, label='TensorFlow 基础')
plt.plot(loss_history_optimized, label='TensorFlow 优化')
plt.title('TensorFlow 版本对比')
plt.xlabel('训练轮次')
plt.ylabel('损失值')
plt.yscale('log')
plt.legend()
plt.grid(True)
# PyTorch 版本
plt.subplot(1, 3, 2)
plt.plot(loss_history_pytorch, 'orange', label='PyTorch')
plt.title('PyTorch 训练过程')
plt.xlabel('训练轮次')
plt.ylabel('损失值')
plt.yscale('log')
plt.legend()
plt.grid(True)
# 全部对比
plt.subplot(1, 3, 3)
plt.plot(loss_history, label='TensorFlow 基础')
plt.plot(loss_history_optimized, label='TensorFlow 优化')
plt.plot(loss_history_pytorch, label='PyTorch')
plt.title('全部实现对比')
plt.xlabel('训练轮次')
plt.ylabel('损失值')
plt.yscale('log')
plt.legend()
plt.grid(True)
plt.tight_layout()
plt.show()
物理解释¶
# 分析最终量子态
def analyze_final_state(backend_name, circuit, target_state):
final_state = circuit().state()
if backend_name == "tensorflow":
final_state_np = final_state.numpy()
target_state_np = target_state.numpy()
else: # pytorch
final_state_np = final_state.detach().numpy()
target_state_np = target_state.detach().numpy()
# 计算概率分布
probabilities = np.abs(final_state_np)**2
target_probabilities = np.abs(target_state_np)**2
# 计算保真度
fidelity = np.abs(np.vdot(target_state_np, final_state_np))**2
print(f"\n{backend_name} 最终量子态分析:")
print(f"保真度: {fidelity:.6f}")
print(f"概率分布: {probabilities}")
print(f"目标概率分布: {target_probabilities}")
return probabilities, fidelity
# 分析各版本结果
print("=" * 50)
print("最终结果分析")
print("=" * 50)
# TensorFlow 结果
tf_probs, tf_fidelity = analyze_final_state("TensorFlow", circuit, target_state)
# PyTorch 结果
torch_probs, torch_fidelity = analyze_final_state("PyTorch", circuit, target_state)
性能对比¶
计算效率对比¶
import time
def measure_training_time(backend_name, n_epochs=100):
print(f"\n测量 {backend_name} 训练时间 ({n_epochs} 轮次)...")
if backend_name == "tensorflow":
set_backend("qiboml", "tensorflow")
backend = qibo.get_backend()
tf = backend.tf
params = tf.Variable(tf.random.uniform((2,), dtype=tf.float64))
optimizer = tf.keras.optimizers.Adam()
target_state = tf.ones(4, dtype=tf.complex128) / 2.0
circuit = Circuit(2)
circuit.add(gates.RX(0, params[0]))
circuit.add(gates.RY(1, params[1]))
start_time = time.time()
for _ in range(n_epochs):
with tf.GradientTape() as tape:
circuit.set_parameters(params)
final_state = circuit().state()
loss = infidelity(final_state, target_state, backend=backend)
grads = tape.gradient(loss, params)
optimizer.apply_gradients(zip([grads], [params]))
else: # pytorch
set_backend("qiboml", "pytorch")
params = torch.tensor(torch.rand(2, dtype=torch.float64), requires_grad=True)
optimizer = torch.optim.Adam([params])
target_state = torch.ones(4, dtype=torch.complex128) / 2.0
circuit = Circuit(2)
circuit.add(gates.RX(0, params[0]))
circuit.add(gates.RY(1, params[1]))
start_time = time.time()
for _ in range(n_epochs):
optimizer.zero_grad()
circuit.set_parameters(params)
final_state = circuit().state()
loss = infidelity(final_state, target_state)
loss.backward()
optimizer.step()
end_time = time.time()
training_time = end_time - start_time
print(f"{backend_name} 训练时间: {training_time:.4f} 秒")
return training_time
# 测量性能
tf_time = measure_training_time("TensorFlow", 100)
torch_time = measure_training_time("PyTorch", 100)
print(f"\n性能对比:")
print(f"TensorFlow vs PyTorch 速度比: {tf_time/torch_time:.2f}")
扩展应用¶
1. 更复杂的电路结构¶
def create_complex_circuit(params):
"""创建更复杂的参数化电路"""
circuit = Circuit(2)
# 第一层:纠缠门
circuit.add(gates.H(0))
circuit.add(gates.CNOT(0, 1))
# 第二层:参数化旋转
circuit.add(gates.RX(0, params[0]))
circuit.add(gates.RY(1, params[1]))
circuit.add(gates.RZ(0, params[2]))
circuit.add(gates.RX(1, params[3]))
# 第三层:再次纠缠
circuit.add(gates.CNOT(1, 0))
return circuit
# 使用更复杂电路的训练示例
print("复杂电路训练示例:")
set_backend("qiboml", "tensorflow")
backend = qibo.get_backend()
tf = backend.tf
# 更多参数
params_complex = tf.Variable(tf.random.uniform((4,), dtype=tf.float64))
circuit_complex = create_complex_circuit(params_complex)
# 训练(简化版本)
optimizer = tf.keras.optimizers.Adam()
target_state = tf.ones(4, dtype=tf.complex128) / 2.0
for epoch in range(200):
with tf.GradientTape() as tape:
circuit_complex.set_parameters(params_complex)
final_state = circuit_complex().state()
loss = infidelity(final_state, target_state, backend=backend)
grads = tape.gradient(loss, params_complex)
optimizer.apply_gradients(zip([grads], [params_complex]))
if (epoch + 1) % 50 == 0:
print(f"Epoch {epoch+1:3d}: Loss = {loss.numpy():.6f}")
print(f"复杂电路最终损失: {loss.numpy():.6f}")
2. 不同的损失函数¶
def custom_loss_function(final_state, target_state, backend):
"""自定义损失函数:结合保真度和方差"""
# 保真度损失
fidelity_loss = infidelity(final_state, target_state, backend=backend)
# 方差损失(鼓励均匀分布)
if backend.name == "qiboml":
probabilities = tf.abs(final_state)**2
variance = tf.math.reduce_variance(probabilities)
else:
probabilities = torch.abs(final_state)**2
variance = torch.var(probabilities)
# 组合损失
total_loss = fidelity_loss + 0.1 * variance
return total_loss
# 使用自定义损失函数训练
print("\n自定义损失函数训练示例:")
params_custom = tf.Variable(tf.random.uniform((2,), dtype=tf.float64))
circuit_custom = Circuit(2)
circuit_custom.add(gates.RX(0, params_custom[0]))
circuit_custom.add(gates.RY(1, params_custom[1]))
optimizer = tf.keras.optimizers.Adam()
for epoch in range(500):
with tf.GradientTape() as tape:
circuit_custom.set_parameters(params_custom)
final_state = circuit_custom().state()
loss = custom_loss_function(final_state, target_state, backend)
grads = tape.gradient(loss, params_custom)
optimizer.apply_gradients(zip([grads], [params_custom]))
if (epoch + 1) % 100 == 0:
print(f"Epoch {epoch+1:3d}: Custom Loss = {loss.numpy():.6f}")
print(f"自定义损失最终值: {loss.numpy():.6f}")
总结¶
关键要点¶
- VQA 算法核心:
- 参数化量子电路 + 经典优化
- 自动微分实现高效梯度计算
-
保真度作为损失函数
-
Qibo + Qiboml 优势:
- 统一的 API 支持 TensorFlow 和 PyTorch
- 无缝的自动微分集成
-
高效的量子电路模拟
-
性能考虑:
- TensorFlow 的
@tf.function可显著提升性能 - PyTorch 提供更直观的动态图体验
-
选择取决于具体应用需求
-
实际应用:
- 量子机器学习
- 量子优化问题
- 变分特征求解器
扩展学习建议¶
- 深入理论:
- 学习更多量子算法基础
-
理解变分原理在量子计算中的应用
-
实践项目:
- 实现 VQE (变分量子特征求解器)
- 开发量子神经网络
-
解决实际优化问题
-
性能优化:
- 探索量子电路编译优化
- 研究梯度计算的高效方法
- 考虑硬件加速选项
这个教程提供了使用 Qibo 自动微分后端进行 VQA 算法的完整指南,从理论基础到实际实现,涵盖了 TensorFlow 和 PyTorch 两种主流深度学习框架。